• DƯỢC LIỆU MANG TÊN SÂM

    Sâm là tên gọi khái quát chỉ một số loại cây thân thảo mà củ và rể được sử dụng làm thuốc từ rất lâu đời tại nhiều nước Châu á, thuộc nhiều chi họ khác nhau nhung chủ yếu là các loại thuộc chi Panax. Rất nhiều loại củ sâm có hình dáng hao hao giống hình người, đặc biệt là nhân sma6, do đó một số vị thuốc khác không thuộc họ chi, họ sâm nhưng có hình dáng củ tương tự cũng được gọi là sâm. Thêm vào đó, sâm là một vị thuốc bổ nên nhiều vị thuốc khác có tác dụng bổ cũng gọi là sâm hoặc gắn liền với chữ sâm( kể cả một số động vật như con hải sâm, sâm đất, sâm cầm v.v…).

    BÀN LONG SÂM

    Còn gọi là sâm cuốn chiếu, thao thảo, mễ dương sâm. Tên khoa học Spiranthes sinensis( Pers) Ames, (Spiranthes australis Lindl), thuộc họ lan Orchidaceae.

    Dùng toàn cây luôn rể, một số nơi coi là một vị thuốc bổ như sâm, dùng trong những trường hợp cơ thể suy nhược, thổ huyết, bệnh về thận. Theo kinh nghiệm của người Trung Quốc dùng trong trường hợp không muốn ăn uống, nhiều nước miếng, nói năng khó, thở khó v.v…

     

    Bàn Long Sâm

     

    BỐ CHÍNH SÂM

    Còn gọi là sâm bố chính, sâm thổ hào, sâm báo, nhân sâm Phú yên, có tên khoa học là Hi biscus sagiltifolius Kurz, thuộc họ bông( Malvaceae). Mọc hoang và được sản xuất ở Bố Trạch( Quảng Bình)

    Sâm bố chính vị ngọt nhạt, tính bình, có tác dụng bổ mát, nhuận phế, dưỡng tâm, sinh tân dịch, sao với gạo thì tính ẩm bổ tỳ vị, giúp tiêu hóa, thêm mạch sức. Trước đây, Hải Thượng Lãn Ông dùng rể sâm bố chính phối hợp với các thuốc khác chữa trị ho, sốt nóng, gầy mòn. Hiện nay, nhiều người dùng làm thuốc bổ, thông tiểu, điều trị kinh, trị sốt, bệnh phổi và bạch đới. Dùng ngoài lấy lá và hoa xát trị ghẻ ngứa.

    Ở Trung Quốc người ta xem rể, lá như có tác dụng tư âm thanh nhiệt, bài nung bạt độc, dùng trị lao phổi, ho do phổi khô, sinh ra táo bón, thần kinh suy nhược, mụn nhọt sưng lở, ngày dùng 6-12g sắc uống, ngâm rượu hoặc tán bột uống.

     

    Bố Chính Sâm

     

    CÁT LÁM SÂM

    Huyện Phủ Tùng, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc là vùng đất có lịch sử trồng nhân sâm hơn 100 năm. Nhờ ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại cùng bề dầy kinh nghiệm trồng trọt nên Phủ Tùng đã trở thành nới chuyên sản xuất nhân sâm. Sâm ở vùng này được gọi là Cát Lâm sâm.

    Nhân sâm ở tỉnh Cát Lâm được trồng trong khu rừng nguyên sinh thuộc núi Trường Bạch, sau khi khai khẩn rừng, người trồng sẽ đào xới đất rồi quy hoạch thành từng luống đất để trồng nhân sâm bằng hạt giống hay củ. Khu vườn trồng nhân sâm phải được che mưa che nắng bằng tấm bạt căng bên trên. Nhân sâm được trồng như vậy trong 3 năm, sau đó được nhổ lên để mang đến nơi khác trồng thêm 3 năm nữa mới thu hoahc5. Nhân sâm được gieo trồng dạng này được gọi là sâm nguyên hoặc sâm vườn. Bên cạnh đó, còn có nhân sâm rừng – loại sâm mà người trồng lấy hạt giống từ trái sâm rải khắp khu rừng cho chúng mọc tự nhiên, không cần chăm sóc

     

    Cát Lâm Sâm

    (Lương y Hoàng Anh Tuấn)

    (còn tiếp)